Kısa cevap: Yapay zekâya bir şey yapıştırmadan önce üç soru sor: Bu metinden biri tanınabilir mi? Asıl bilgiyi ben mi veriyorum? Sonucu kontrol edecek miyim? Birine "evet, hayır, hayır" diyorsan gönderme. Verini de üç renge ayır: yeşili yaz, sarıyı önce isimsizleştir, kırmızıyı hiç yazma.
Perşembe öğleden sonra. Yöneticin bir Excel dosyası gönderdi: "Şunu toparlar mısın, yarın sunuma koyacağız."
Dosyada 140 satır var. Müşteri adları, telefonlar, sözleşme tutarları.
Hepsini seç, kopyala, yapay zekâya yapıştır, "kısa bir tablo çıkar" yaz. On saniye sürer. Kimseye kötülük etmek istemedin. Sadece işini yetiştirmek istedin.
Asıl sorun da burada. Çoğu veri sızıntısı kötü niyetle değil, iyi niyetli bir "Ctrl+V" ile başlıyor.
Önce kısaca: yazdığın metin nereye gidiyor?
Yapay zekâ sohbet kutusuna yazdığın her şey, aracı yapan şirketin sunucusuna gidiyor. Cevap da oradan geliyor.
Bunu bir kargoya benzet. Paketi verdin, yola çıktı. Sonradan sohbeti silmen, kargoyu geri çağırmak demek değil.
Örnek vereyim. ChatGPT'de sildiğin sohbet ekranından hemen kalkıyor. OpenAI'nin yardım sayfasına göre sistemlerinden kalıcı olarak silinmesi ise 30 gün içinde planlanıyor; güvenlik ya da yasal bir yükümlülük varsa daha uzun tutulabiliyor. Saklama kuralları araçtan araca, ücretsiz ve kurumsal sürüm arasında da değişiyor.
Yani asıl karar sohbeti silerken değil, metni yapıştırıp "Gönder"e basmadan önceki o birkaç saniyede veriliyor.
Gönder'e basmadan önce 3 soru
1. Bu metinden biri tanınabilir mi? Ad soyad, telefon, e-posta, kimlik numarası, adres. Ya da adı yazmasan bile "Kadıköy'deki üç şubeli dişçi zinciri" gibi tek bir kişiye çıkan tarif.
2. Asıl bilgiyi ben mi veriyorum? Yapay zekâdan rakam, tarih, yönetmelik maddesi isteme. Bilgiyi sen ver, ondan dil iste: kısaltmasını, düzenlemesini, sadeleştirmesini.
3. Sonucu kontrol edecek miyim? Edemeyeceğin bir çıktıyı sunuma koyma. Kontrol etmeyeceksen, o işi yapay zekâya vermenin anlamı yok.
Hap bilgi: Birinci soruya "evet" diyorsan metni göndermeden önce düzelt. İkinci ya da üçüncüye "hayır" diyorsan isteğini değiştir.
Verinin trafik ışığı
Her bilgiyi tek tek düşünmek yorucu. Üç renk yeter:
- Yeşil: Kamuya açık ya da genel bilgi. Şirketin web sitesindeki tanıtım metni, sektör hakkında genel bir soru, kendi yazdığın bir e-postanın dilini düzeltmek. Rahatça yaz.
- Sarı: İş bilgisi ama isimsizleştirilebilir. Bir müşteriyle yaşadığın durum, bir projenin genel tablosu. Önce isimleri, rakamları ve ayırt edici ayrıntıları çıkar, sonra yaz.
- Kırmızı: Kişisel veri, müşteri ve çalışan kimlikleri, maaşlar, sözleşmeler, şifreler, şirketin açıklanmamış finansalları. İsimsizleştirsen bile tanınıyorsa yazma.
Sarıyı yeşile çevirmek
Sarı bilgiyi kullanılabilir hâle getirmenin bir yolu var: isimsizleştirme. Kabaca dört adım: isimleri çıkar, rakamları yuvarla, ayırt edici ayrıntıyı genelleştir ve son olarak "bunu okuyan kimden bahsettiğimi anlar mı?" diye sor.
Kâğıt üzerinde basit. Pratikte en çok üçüncü ve dördüncü adımda takılınıyor: "genel" sandığın bir ayrıntı, kişiyi bir anda tanınır kılıyor.
Şöyle bir istek sarıdan yeşile geçmiş bir örnek:
Orta ölçekli bir üretim firmasındaki bir müşterimiz, teslimat gecikmesi yüzünden sert bir e-posta gönderdi.
Gecikme iki hafta, sebebi tedarikçi kaynaklı.
Bu müşteriye özür dileyen ama sorumluluğu net anlatan, en fazla 120 kelimelik bir cevap taslağı yaz.
Somut tarih ya da tazminat vaadi verme; onları ben ekleyeceğim.İçinde ne müşteri adı var ne sözleşme tutarı. Ama yapay zekânın iyi bir taslak yazması için gereken her şey var.
Hap bilgi: Uydurma bir firma adı yazmak da tuzak olabilir. Uydurduğun ad gerçek bir şirketin adına benziyorsa, cevap o şirketin gerçek bilgileriyle karışabilir. "Bir firma" demek daha güvenli.
Kural yazmak kolay, alışkanlık zor
Bu üç soru bir duvara asılınca işe yaramıyor. Bir ekipte herkes kendi sınırını kendi çiziyorsa, en gevşek sınır ekibin sınırı oluyor.
Bu yüzden şirketin yapay zekâ kullanımında ilk iş araç seçmek değil, ortak bir veri kuralı koymak. Hangi bilginin hangi renge girdiğini ekipçe konuşmak, isimsizleştirmeyi birlikte birkaç kez denemek. Yönetici tarafında bu kararların nasıl verileceğini yöneticiler için yapay zekâ eğitiminde ayrıca ele alıyoruz. Ayarların tarafını ise ChatGPT'nin ilk 3 ayarı yazısında anlattım.
Ekibin için: Veri kuralını herkesin aynı şekilde uygulaması, yapay zekâyı yasaklamaktan daha güvenli ve çok daha verimli. Atölyede ekibinle kendi iş örneklerinizi trafik ışığına göre ayırıyor, isimsizleştirmeyi gerçek metinler üzerinde birlikte deniyoruz. Kurumsal yapay zekâ atölyesine göz at
Sıkça sorulan sorular
Ücretli ya da kurumsal sürüm kullanıyorsak her şeyi yazabilir miyiz?
Hayır. Kurumsal sürümler veriyi daha sıkı korur; örneğin OpenAI, kurumsal çalışma alanlarındaki içeriği varsayılan olarak model eğitiminde kullanmadığını söylüyor. Ama müşteri ve çalışan kimlikleri için yine şirketinin kuralları ve ilgili mevzuat geçerli.
Sohbeti silersem veri silinmiş olur mu?
Senin ekranından hemen silinir. Sunucu tarafı hizmet sağlayıcının politikasına bağlı: ChatGPT'de kalıcı silme 30 gün içinde planlanıyor, yasal yükümlülük varsa daha uzun sürebiliyor.
Şirketin kendi yapay zekâ aracı varsa?
Şirket içi araçlar genelde iş verisi için tasarlanır; kırmızı bilgiyle çalışacaksan doğru yer orası. Yine de hangi verinin oraya girebileceğini şirket kuralı belirler.
Kargo bir kez yola çıktı mı, geri çağırmak zor. O yüzden paketi hazırlarken düşün.
